Papiller tiroid kanserleri

  • Papiller tiroid kanserleri (PTK) tüm tiroid kanserlerinin %75-80’ni oluşturur.
  • PTK 20-50 yaş aralığında, kadınlarda ve iyottan zengin bölgelerde daha sık görülür.
  • Papiller kanserler lenf yolu ile yayılmayı severler. Bu nedenle boyundaki lenf bezlerine metastaz yapabilirler.
  • Daha önce boyuna radyasyon alma öyküsü olanlarda daha sık görülür.
  • İğne biyopsisi ile tanı koyulabilir.
  • Genel sağkalım 45 yaşın altında %100’e yakın, 45 yaşın üzerinde %90’ın üzerindedir.
  • PTK’de lenf bezlerine metastaz oranı yüksektir. US ve/veya klinik muayene ile hastaların %15-30’unda lenf bezi metastazı belirlenir.
  • PTK’li hastaların %30-80’inde hastalık multifokaldir yani birden fazla tümör vardır. Biyopsi ile sadece bir nodülde kanser belirlenmesine karşın, ameliyat sonrası patolojik incelemede küçük odaklı birden fazla tümör görülebilir.
  • Papiller kanserin bazı alt gruplarının (tall cell, sklerozan) seyri kötüdür. Lenf bezlerine metastaz oranı daha yüksektir.
  • Papiller kanserler atom tedavisine çok duyarlıdır. Tümör çapı 1 cm’in üzerinde ise atom tedavisi uygulanır. Atom tedavisinin amacı gözle görülmeyen veya ultrasonografi ile saptanmamış lenf bezi metastazlarının yok edilmesidir. Bazı hastalarda ameliyat öncesi belirlenemeyen uzak metastazlar olabilir (akciğer metastazı). Atom tedavisi muhtemel akciğer metastazlarını da tedavi etmek için uygulanır.
  • Uzak metastazlar genellikle ilerlemiş, ihmal edilmiş büyük tümörlerde ve kötü alt grup tümörlerde görülür.
  • Tümör çapı arttıkça lenf bezlerine metastaz oranı arttığı için, 1 cm in üzerinde olan papiller kanserlere atom tedavisi uygulanır.
  • Hastaların takibinde tiroglobulin (Tg) ölçümü yapılır, çok hassas bir testtir. Ameliyat sonrası dönemde Tg yüksekliği metastaz olabileceğini düşündürür ve hastaya inceleme yapılır.

Foliküler tiroid kanserleri

  • %10 sıklıkla görülür
  • Kan yolu ile yayılmayı seven kanserlerdir.
  • Lenf bezi metastazı oranları daha düşüktür.
  • Atom tedavisine papiller kanser kadar duyarlı değildir.
  • İğne biyopsisi ile tanı koyulamaz
  • İğne biyopsisinde foliküler neoplazm sonucunda %20-40  foliküler kanser çıkma olasılığı vardır.

Medüller tiroid kanserleri (MTK)

  • MTK’leri tiroid kanserlerinin %5-10’unu oluşturur.
  • MTK’lerinin %25’i ailevidir yani genetik geçişlidir. Bunlara çok genç yaşta tanı koyulur.
  • Tümör hücreleri kalsitonin sentezler. Ayrıca kalsitonin dışında somatostatin serotonin de sentezleyebilirler.
  • Serum kalsitonin ölçümü tanıda ve izlemde çok değerlidir.
  • İğne biyopsisi ile olguların %80’ine tanı koyulabilir.
  • MTK’da lenfatik metastazlar en sık boyunun santral bölgesine olur. Ancak boyunun diğer bölgelerine de lenf metastazı görülebilir.
  • Hastaların %50-60’ında lenf ganglion metastazı belirlenmektedir.
  • Kan yolu ile yayılım sıklıkla akciğer, karaciğer, kemik, beyin ve yumuşak dokularda saptanır.
  • Sağkalım hastalığın evresine bağlı olmakla birlikte, 10 yıllık sağkalım %75-85 olarak bildirilmektedir.
  • Ailevi medüller kanserlerde, ailede genetik inceleme yapılır ve kanser gelişimi olmadan risk taşıyan bireylerin tiroidleri ameliyatla çıkarılır.

Az diferansiye tiroid kanserleri

  • Hastaların büyük bölümünde uzun yıllardır var olan guatr ve son dönemlerde bu nodüllerde büyüme öyküsü söz konusu olmakla beraber, ani ve hızlı büyüme öyküsü enderdir.
  • Tanı konulduğunda hastaların %60’ında lokal yayılım ve lenf ganglionlarına metastaz, %50’sinde uzak metastazlar saptanır.
  • Az diferansiye karsinomların %90’ına İİAB ile ameliyat öncesi tanı koyulabilir.
  • İyot tutulumu olan tüm az diferansiye tümörlerde cerrahi girişim sonrası atom tedavisi önerilmektedir.
  • Tümörün tamamen çıkarılamadığı hastalarda atom tedavisi öncesi radyoterapi uygulanması önerilir. Cerrahi girişim düşünülmeyen hastalarda ise kemoterapi tedavi seçenekleri arasındadır.
  • 5 yıllık sağkalım %50, 10 yıllık sağkalım %30 olarak bildirilmektedir.

Anaplastik kanserler

  • Tiroid karsinomlarının %2’sini oluşturur.
  • Hastaların büyük bölümünde boyunda hızla büyüyen kitle öyküsü vardır. Kısa sürede bası bulguları gelişir.
  • İİAB ile %90 oranında tanı koyulabilir.
  • Mevcut bir papiller kanserin anaplastik kansere dönüşümünden geliştiği teorisi kabul edilmektedir.
  • Ortalama sağkalım 12 aydır.
  • Anaplastik tiroid karsinomlarında cerrahi girişimin sağkalıma etkisinin olmadığı bilinmektedir.
  • Solunum sıkıntısı yaşanırsa trakeotomi (delik açılması) uygulanır.

 


Yeşim Erbil - eniyihekim.com