Tiroid hormonlarının sentezi

Tiroid bezinin içerisinde her biri ayrı bir fabrika gibi çalışan “folikül” olarak adlandırılan üniteler vardır. Her bir folikül ünitesi yan yana dizilen foliküler hücrelerden (tirosit) ve ortadaki boşlukta hormon deposu olarak kullanılan “kolloid” den oluşur. Foliküler hücrelerin arasında kalsitonin salgılayan “parafoliküler” hücreler vardır. Tiroid medüller kanserler bu hücrelerden gelişir.

Tiroid hormonlarının sentezi tiroid hücresi içerisinde yapılır. Beslenme ile alınan iyot tiroid hücresi içine girerek T3 ve T4 hormonu yapılır. T3 hormonunda 3 adet iyot (tri-iyodotironin), T4 hormonunda ise 4 iyot (tetra-iyodotironin) bulunur. Hormonların %80’i T4, %20’si T3 olarak bulunur.

Hücre içerisine giren hormon T3’dür, T4 hücre içine girmez. Bu nedenle hormon gereksinimi olduğu zaman vücut belli bir dengeyi sağlamak için T4 hormonunu T3’e dönüştürür. T3 ve T4 hormonları proteine bağlı olarak kanda dolaşırlar. Bu hormonların az bir kısmı serbest halde bulunur (Serbest T3 ve Serbest T4). Tiroid bezinin fonksiyon bozukluklarında serbest T3 ve serbest T4 hormonlarının ölçümü daha değerlidir.

Tiroid hormonlarının dengesi, beyinde bulunan hipofiz bezinden salgılanan TSH hormonu ile ayarlanır. Aralarında negatif bir denge vardır. Tiroid hormonları sentezi artınca TSH düşer, bunun tersi olarak da, tiroid hormonlarının sentezi azalınca TSH yükselir.

Hormon testleri

Tiroid fonksiyonlarının taranması için TSH ölçümü yeterlidir. Tiroid hastalığından kuşkulanılıyorsa TSH’ın yanı sıra T3, T4, serbest T3 ve serbest T4 hormonlarına da bakılır. Tiroid hastalığının özelliğine göre bu hormonların bir bölümüne bakılarak hasta takip edilir.

Sağlıklı bir kişide TSH üst sınırı 4 mIU/L olarak kabul edilmektedir. Gebe kadınlarda ilk üç ayda TSH’ın üst sınırı 2.5 mIU/L, diğer aylarda ise 3 mIU/L olarak hedeflenir. Gebe kalamayan kadınların tetkiklerinde ilk araştırılacak test TSH düzeyidir.

70-80 yaş arasındaki kişilerde TSH üst sınırı 6 mIU/L, 80 yaş üstü kişilerde ise TSH üst sınırı 7.5 mIU/L olarak kabul edilmektedir. İleri yaşta olan kişilerde bu değerlerlerde tiroid hormon ilacı vermeye gerek yoktur.


Yeşim Erbil - eniyihekim.com